Chiến lược chuyển hướng nghề nghiệp thông minh

Sự nghiệp là một quá trình luôn cần điểu chình theo thời gian và hoàn cảnh. Nhưng ý nghĩ thay đổi công việc thường khiến chúng ta sợ hãi. Nhà tâm lý học - cố vấn nghề nghiệp Graham Dawn đem đến cho chúng ta những lời khuyên thiết thực vể chiến lược chuyển đổi thông minh và cách thực hiện hiệu quả từ góc nhìn bên trong.

---

Sau 20 năm đi làm và ít nhất 7 lần nhảy việc, tôi bỗng dưng cảm thấy quá đủ với công sở. Tôi không muốn phải làm những nhiệm vụ không rõ mục đích, tham gia những cuộc họp lan man và dân chủ một cách vô tổ chức, và nhất là không muốn tiếp tục theo đuổi nghề truyền thông doanh nghiệp. Lần nghỉ việc này, tôi ý thức rất rõ rằng mình muốn làm việc gì đó khác đi, nhưng đó là nghề gì, và phải bắt đầu từ đâu? Liệu tôi có phải đi học lại để lấy bằng cấp không, như TESOL để dạy tiếng Anh chẳng hạn? Tôi đã 44 tuổi, không còn trẻ nữa.

Tìm được một công việc mới trong cùng một lĩnh vực đã là mệt mỏi, nhưng thay đổi nghề nghiệp hoàn toàn còn khó hơn. May mắn thay, tôi chưa bao giờ nản lòng hay nghi ngờ năng lực của mình bởi chưa bao giờ tôi ngưng học hỏi (từ nhỏ tôi đã bị gọi là mọt sách mà). Tôi quyết tâm tìm cho ra con đường mình sinh ra để đi. Tôi lao vào đọc sách nhận định xu hướng tương lai, cách thức công nghệ thay đổi cuộc sống, tìm kiếm các công cụ khám phá tiềm năng, hứng thú, tính cách, mục đích sống và phương pháp lập kế hoạch chuyển đổi hiệu quả nhất thông qua tự học. Phần tôi còn ngắc ngử chính là chiến lược nào tốt nhất để người muốn đổi việc ’tóm lấy’ được việc làm thích hợp cho mình ở các công ty. Khuyến nghị: người có tính cách độc lập cao (như tôi) nên nghĩ đến hướng làm việc tự do, cộng tác hoặc khởi nghiệp.

Hôm nay tình cờ biết đến tựa sách Switchers: How Smart Professionals Change Careers and Seize Success (tạm dịch: Người đổi việc: Những người thông minh thay đổi nghề nghiệp và nắm bắt thành công như thế nào?) của nhà tâm lý học – chuyên gia tuyển dụng – cố vấn nghề nghiệp Graham Dawn và cuộc phỏng vấn bà về chủ đề này. Tôi nghĩ ngay đến việc tóm tắt lại để chia sẻ với các bạn.

Theo bà, con số thống kê cho thấy một người sẽ trụ lại một công việc trong thời gian trung bình 4.2 năm, không kịp để nhận phần quà ghi nhận thâm niên của công ty nữa. Nhảy việc bây giờ không còn là hành động bị phê phán. Số liệu từ các kết quả khảo sát cũng cho thấy, hầu hết mọi người, khoảng 80% không hài lòng với công việc của họ. Khi chúng ta ra trường, chúng ta bắt đầu mải miết leo lên bậc thang địa vị, đến 15 năm sau mới nhận ra rằng đó không phải là điều chúng ta muốn đạt. Và giờ tự dưng chúng ta muốn làm gì đó khác hoàn toàn.

Và theo bà, giờ đây chúng ta có đủ điều kiện để đi theo con đường hoàn toàn mới mẻ. Thế giới đã được kết nối dễ dàng; ai cũng có tài khoản mạng xã hội và sử dụng Internet, và bạn bắt đầu nhìn thấy bạn bè, đồng nghiệp cũ của mình làm những việc rất hay ho và bạn nghĩ, “A, mình cũng làm được vậy.” Ngoài kia có quá nhiều cơ hội, sao mình phải an phận ngồi đây. Giờ chúng ta có thể làm việc tại nhà, và công nghệ cho phép bạn làm việc bất kỳ nơi đâu.

Một trong những câu hỏi của người muốn đổi việc là “mình có cần đến trường học lại để lấy bằng không?” Theo bà, một trong những sai lầm lớn nhất của họ khi không hài lòng với công việc hiện tại là đi học để lấy thêm tấm bằng đại học, hy vọng rằng nó sẽ đem đến cho họ thay đổi lớn. Nhưng rồi sau 2 năm học, cầm tấm bằng trong tay, họ vẫn cứ chật vật tìm việc làm.

Bà khẳng định rằng để chuyển đổi việc làm, chỉ cần duy nhất một plan A mà thôi và dồn toàn bộ nỗ lực thực hiện kế hoạch đó. Không cần plan B nào cả. Lý do thứ nhất: nếu bạn không tự tin rằng bạn có thể thực hiện chuyển đổi này, thì làm sao người khác tin vào bạn được? Thứ hai, nghiên cứu ở Wharton cho thấy rằng nếu có plan B, bạn sẽ có khuynh hướng ỷ vào nó. Bà đề xuất hoạch định một plan A cùng những việc cụ thể phải làm, và tin tưởng rằng đó là thật sự là điều bạn muốn làm. Vì thế việc ghi danh ở trường để lấy bằng không phải là điều đầu tiên, mà có thể là một phần những việc cần làm mà thôi (Ghi chú: với nhiều khóa học online có cấp bằng gần như miễn phí hiện nay, học online có thể là chọn lựa tốt hơn!).

Không may, bà nhận thấy rằng rất nhiều người không thay đổi, không phải vì họ không có khả năng làm công việc mới, mà vì cách thức tuyển dụng hiện nay không được thiết kế để tuyển dụng họ. Họ bỏ cuộc vì liên tục bị từ chối. Plan A là bước khởi động một chiến lược từng bước để tạo ra một phương thức bỏ qua các xu hướng thiên vị trong tuyển dụng.

Bà tiết lộ rằng khi có nhu cầu tuyển một vị trí, nhà tuyển dụng luôn muốn có nhiều hồ sơ ứng tuyển càng tốt để chọn được người thích hợp, nhưng khi nhận được 250 hồ sơ qua mạng cho một vị trí, công việc của họ giờ đây là loại bớt, chứ không phải chọn lựa.

Bà gợi ý một chiến lược vượt qua vòng loại này là dùng sự giới thiệu. Nhà tuyển dụng không muốn mất nhiều thời gian cho việc tuyển dụng; họ chỉ muốn tuyển cho xong và đi làm việc khác.

Graham tiết lộ rằng bà là một người hướng nội, không giỏi kết giao với người khác. Nhưng từ kinh nghiệm ở vị trí tuyển dụng và cũng là người tìm việc, bà biết rằng dù là người tìm việc khác hay người đổi việc, để thành công trong việc tìm việc, bạn phải tạo ra các sứ giả cho mình, chứ biết nhiều người không cũng chưa đủ.

Họ chính là những người gần gũi nhất với bạn. Nếu họ biết về Plan A của bạn và biết giá trị mà bạn đem đến cho tổ chức hoặc người khác, họ sẽ nói dùm bạn và đem cợ hội đến cho bạn. Ai cũng có sẵn một mạng lưới quen biết và họ có thể có những mối quan hệ hữu ích mà bạn không biết.bạn không cần phải đi ra ngoài và tạo mới. Liệu những người mà bạn hay nói chuyện hàng ngày có thể tóm tắt những gì bạn làm hàng ngày trong 1 hay 2 câu thể hiện giá trị của bạn? Hầu hết không nói được. Đa số có thể nói, “à, bạn làm việc ở….,” hay “bạn là chuyên viên quản lý dự án.” Nhưng họ không biết bạn làm gì cả.

Bà cho rằng chúng ta đã để lỡ mất một cơ hội to lớn khi những người quan tâm đến chúng ta và muốn chúng ta thành công không thể nói tóm tắt về việc bạn làm và giá trị bạn mang lại trong 1-2 câu để có thể ra ngoài tìm kiếm cơ hội cho chúng ta, Nếu không có một plan A thuyết phục, không hiểu thị trường (người mình muốn thuyết phục) và nhu cầu của họ, bạn có thể đưa ra những thông tin mà họ không quan tâm.

Bà nhận thấy rằng nhiều ứng viên chỉ chăm chăm giành lấy công việc mà không bận tâm nhà tuyển dụng nghĩ gì. Nếu họ hiểu, thì quá trình tuyển dụng có thể diễn ra suôn sẻ hơn. Vì tâm lý sợ mất mát của con người, nhà tuyển dụng luôn có khuynh hướng chọn ứng viên an toàn hơn, dù người này không chói sáng bằng. Là người tìm việc, bạn cần có chiến lược cụ thể để thể hiện bạn là người phù hợp và không phải là rủi ro cho họ. Thật không may, rất ít nhà tuyển dụng được đào tạo về quy trình tuyển dụng và những thứ mà họ phải tìm kiếm. Họ không thật chắc chắn phải làm gì hay làm như thế nào để tuyển đúng người, và thường chọn những người có tính cách giống họ.

Với xu hướng tuyển dụng qua mạng như hiện nay, thách thức lớn nhất của người tìm việc là không có cơ hội xuất hiện trước mắt người tuyển dụng. Graham gợi ý chiến lược đầu tiên là không ứng tuyển qua mạng. Thống kê cho thấy 75% công việc không được quảng cáo. Bạn cần tìm việc thông qua mạng lưới bạn bè, những người bạn có thể tin tưởng, và tin tưởng bạn (và đây là lý do tại sao bạn cần xây dựng thương hiệu cá nhân tốt cùng với plan A thật thuyết phục), hoặc những công ty có liên quan đến công ty bạn, cuối cùng mới tìm đến các trang tuyển dụng. Người tuyển dụng có khuynh hướng chọn phỏng vấn những người được người quen giới thiệu. Nếu may mắn bạn có được các sử giả như đề cập ở phần trên chịu khó lắng nghe, bạn sẽ có cơ may tìm được việc.

Vậy làm sao để có được plan A thuyết phục? Hãy tuần tự làm các trắc nghiệm ở phần Hiểu Bản Thân, bạn sẽ biết mình cần đạt được điều gì và những việc cần phải làm.