Chọn lựa nghề nghiệp: tìm lời khuyên ở đâu ?

Chọn lựa nghề nghiệp chính là chọn con đường đi đến mục tiêu cuộc đời của bạn. Để chọn lựa hướng đi đúng, bạn thường có khuynh hướng tìm sự giúp đỡ và lời khuyên của người khác. Nhưng quyết định cuối cùng vẫn là của bạn. Bài viết gợi ý phương pháp tiếp cận khôn ngoan nhất, tránh những quyết định gây hối tiếc về sau.

---

“Khi chúng ta không lắng nghe trực giác của mình, chúng ta bỏ rơi linh hồn của mình. Và chúng ta bỏ rơi linh hồn của mình vì chúng ta sợ, nếu chúng ta không làm thế, người khác sẽ bỏ rơi chúng ta. Chúng ta đã được nuôi dạy để chất vấn những gì chúng ta biết để hạ thấp giá trị của trực giác của mình.” Terry Tempest Williams trong tác phẩm When Women Were Birds (tạm dịch: Khi Phụ nữ là Chim)

Bạn tôi đã làm xong trắc nghiệm định hướng nghề nghiệp. Kết quả cho thấy chuyên ngành đại học và công việc linh hoạt đang đem lại thu nhập chính cho cô không hề phù hợp với sở nguyện của cô. Kết quả đề xuất một số hướng nghề nghiệp khác mà cô thấy hợp lý vì cô từng làm qua vài việc liên quan và khi nhớ lại cảm giác lúc đó, cô thấy rất hạnh phúc.

Dù vậy, việc xác định dứt khoát một con đường để theo đuổi nghiêm túc lại gây cho cô nhiều lo nghĩ, lăn tăn. Mình nên chọn việc vì mình? vì chồng ? hay vì con ? Với người độc thân, theo quan sát của tôi, quyết định cũng không dễ dàng hơn. Áp lực (đôi khi vô hình) của cha mẹ, người thân, họ hàng dường như cũng không nhẹ đi hơn, với những lời khuyên hoặc quan điểm không mời cũng tự đến.

Xác định mục tiêu lâu dài

Đa phần chúng ta biết rõ mình không thích điều gì, nhưng lại rất mù mờ khi phải xác định rõ chính xác mình muốn thay đổi thế nào, và lý do tại sao mình muốn như thế. Để giải quyết vấn đề này, hãy dành một ít thời gian yên tĩnh cho bạn mỗi ngày để ngẫm nghĩ:

• bạn cảm thấy hứng thú, vui vẻ khi làm việc gì? việc đó đã diễn ra ở đâu? với ai?

• những thành tựu nào trong đời khiến bạn tự hào nhất ? và vì sao bạn tự hào?

• người mà bạn ngưỡng mộ nhất trên trái đất này là ai? lý do để bạn ngưỡng mộ ?

• giá trị - động cơ nội tại của bạn là gì ? bạn sẽ tìm ra những giá trị này trong phần trắc nghiệm ở trang Hiểu bản thân trong website này.

• mục tiêu lâu dài của bạn là gì? cứ thoải mái viết ra bất kỳ mục tiêu nào xuất hiện trong đầu bạn. Với mỗi mục tiêu, hãy đặt câu hỏi ‘Tại sao tôi muốn đạt mục tiêu này?’ 3 lần để truy nguyên mục đích thật sự của bạn. Những mục tiêu phù hợp sẽ dẫn đến những giá trị cốt lõi của bạn, cho bạn cơ hội làm những việc bạn yêu thích và trở thành người mà bạn hằng ngưỡng mộ.

Khi thực hiện việc này mỗi ngày, hoặc mỗi tuần 2 lần, bạn sẽ dần nhận ra được điểm đồng quy giữa những chi tiết tưởng chừng như rời rạc. Bạn không thể nhầm điểm đồng quy ấy được, bởi thời khắc ‘giác ngộ’ ấy rất giống như khi phích cắm vào ổ điện, tâm trí bạn sẽ bỗng chốc bừng sáng rực rỡ - đó là thời khắc ‘AHA!’, mọi thứ sẽ trở nên thật hợp lý và sáng rõ’.

Bất cứ khi nào bạn nhận thấy mình đang ngập ngừng giữa 2 chọn lựa, hãy cân nhắc và tìm các khía cạnh quan trọng xem những chọn lựa đó có phù hợp với mục tiêu lâu dài của mình hay không. Hãy ưu tiên cho những mục tiêu có giá trị cao hơn. Ví dụ giá trị của bạn là tình đồng đội, ý nghĩa và tính độc lập tự chủ, mục tiêu lâu dài trong cuộc sống và sự nghiệp của bạn là gì?

Đừng giới hạn mục tiêu của bạn trong những hiểu biết hạn chế và hoàn cảnh hiện tại. Hãy để mục tiêu lớn của bạn được dẫn dắt bởi các giá trị và trực giác của bạn. Nếu còn nghi ngờ, hãy lắng nghe câu chuyện của Amy Purdy về cách cô ấy thực hiện giấc mơ của mình bất chấp các trở ngại to lớn của hoàn cảnh thực tế mà cô phải trải qua nhé.

https://www.youtube.com/watch?v=N2QZM7azGoA

Tìm đúng người để xin ý kiến

Đứng trước những quyết định quan trọng, chúng ta có khuynh hướng hỏi xin lời khuyên của người khác. nhưng hãy cẩn thận! Theo kết quả một cuộc nghiên cứu được công bố trên tờ Tâm lý học xã hội và khoa học về tính cách, khả năng ra quyết định của chúng ta có thể kiệt quệ sau một ngày làm việc, dẫn đến tình trạng thiếu quyết đoán hoặc chọn lựa sai lầm. nhưng giúp người khác ra chọn lựa lại là một việc thú vị và không mệt mỏi tí nào.

Theo Evan Polman, trợ lý giáo sư marketing tại Trường Wisconsin School of Business, đồng tác giả của cuộc nghiên cứu trên, người tệ nhất để bạn hỏi ý kiến là người thích giúp người khác. Lý do là vì, những người quan tâm sâu sắc đến người khác cũng có thể bị chứng kiệt sức vì quyết định khi khuyên nhủ người khác, vì thế cũng có thể đưa ra lời khuyên tệ khi họ mệt. Cụ thể, nghiên cứu đã phát hiện rằng các y tá có khả năng đồng cảm cao với bệnh nhân kiệt sức nhanh hơn các ý tá kém đồng cảm khác,” ông nói.

Theo ông, người tốt nhất để bạn hỏi ý kiến là người tương đối ít nhiệt tình với trường hợp của bạn; người hay nghi ngờ người khác và nghĩ nhiều cho bản thân mình hơn. “Khi cho người khác lời khuyên, có lẽ không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên chúng ta hay nói, ‘Đây là 2 xu của tôi,’ Nhưng khi chúng ta hỏi xin ý kiến người khác, chúng ta lại nói, ‘A penny for your thoughts (tôi cho bạn một đồng, hãy cho tôi biết bạn nghĩ gì),’ ông nói. “Chính những người tự tôn xem ý kiến của mình quan trọng của người khác mới là ứng cử viên sáng giá trong việc khuyên lơn người khác và giúp họ đưa ra chọn lựa. Người này ít bị kiệt sức với việc đưa ra chọn lựa, và không bị ảnh hưởng của chứng mệt mỏi vì quyết định.”

Học tin tưởng vào chính mình

Đã bao nhiêu lần bạn đã lờ đi lời trực giác mách bảo để hành động theo lời khuyên của người khác và sau này hối hận vì quyết định đó?

Lời khuyên từ những người thành công nhất xuất phát từ kinh nghiệm cá nhân của họ. Lời khuyên của những người thân của bạn chịu ảnh hưởng của giá trị riêng và hiểu biết hạn chế của họ.

Những gì hiệu quả đối với họ chưa chắc có lợi cho bạn. Những gì họ cho là đúng với họ chưa hẳn sẽ đúng với bạn. Blogger Ryan Holiday đề nghị bạn bỏ qua lời khuyên và thay vào đó, hãy tìm kiếm thông tin phù hợp giúp cho quá trình ra quyết định. ‘...Đừng hỏi xin lời khuyên. Hãy hỏi xin thông tin mà bạn có thể chuyển thành lời khuyên. Hãy chia tách thành các vấn đề nhỏ hơn có thể ảnh hưởng đến quyết định của bạn và hỏi người khác về những việc cụ thể đó. Bằng cách tập trung vào các khía cạnh cụ thể thay vì bức tranh tổng thể, bạn sẽ tránh sa vào cái bẫy bức tranh (đã bóp méo) của họ. Đơn giản hóa quyết định của bạn thành [Nếu thế này] thì [x] hoặc [nếu như thế] thì [y]. Sau đó sử dụng những người thông minh mà bạn biết để giải quyết các biển thể của vấn đề. Thay vì hỏi “Tôi nên làm gì?”, bạn nên hỏi: “Bạn có biết ai gặp trường hợp (tương tự như của bạn)?”, hoặc ‘bạn có biết ai từng thành công trong việc (mà bạn định làm) ?’

Martha Beck - Tác giả của cuốn Finding your own northstar (tạm dịch: Đi tìm Ngôi sao phương Bắc của bạn), giải thích sự khác biệt giữa người trưởng thành và trẻ con trong hình hài người lớn, “Bạn có thể nghĩ rằng bạn không có xét đoán tốt điều gì đúng cho mình, nhưng hãy nghĩ về điều này: khi bạn tuân theo một quyền lực bên ngoài, đó là chọn lựa của bạn. Việc chọn lựa điều gì và tin tưởng ai là trách nhiệm không thể trốn tránh của bạn. Hãy cân nhắc tất cả những điều bạn nghe. lắng nghe những ý kiến của người khác và trực giác của bạn. Sau đó hãy làm những gì bạn cảm thấy đúng, cho dù điều đó trái ngược với ý muốn của một người (quan trọng) nào đó. Khi còn nhỏ, bạn không được phép làm điều đó. Nhưng bây giờ thì chắc chắn bạn được phép làm.”