Hiểu bản thân: gốc rễ của thành công và hạnh phúc

“Hiểu chính mình là khởi đầu của mọi sự khôn ngoan.”- Aristotle

Chúng ta thực sự mong muốn điều gì ở cuộc sống, có những giá trị và năng lực gì để đóng góp cho đời? Liệu hình ảnh mà chúng ta cảm nhận về bản thân mình có giống như cách người khác nhìn nhận chúng ta không? Có điều gì chúng ta còn mù mờ về bản thân mình mà người khác lại tỏ tường? Đâu là bản chất đích thực của chúng ta?

---

Câu hỏi 'Tôi là ai?' là một câu hỏi hóc búa, và tự nhận thức là một chủ đề phức tạp và còn gây nhiều tranh cãi bởi nó là một phạm trù liên quan đến nhiều lĩnh vực: vật lý học, sinh lý học, tâm lý học, thần kinh học, tôn giáo, triết học, tâm linh, v.v.

Hiểu được mình là ai là cách tốt nhất để khám phá mục đích sống thật sự của mình trên đời. Hiểu biết này này sẽ giúp bạn chọn lựa nghề nghiệp hài hòa với mục đích sống, đưa ra những quyết định đúng đắn, xây dựng quan hệ lành mạnh, sống an lạc, khỏe mạnh và được xã hội kính trọng. Nhiều người trong chúng ta đang tê liệt vì sợ hãi hoặc cảm thấy bế tắc bởi họ đang sống cuộc đời gò bó trong một cái khuôn chật do người khác tạo ra. Chiếc mặt nạ 'phù hợp' mà bạn đang đeo - làm từ những chọn lựa mà bạn cho rằng phù hợp với hoàn cảnh của bạn - sẽ khiến linh hồn bạn khô héo và biến bản sắc của bạn thành một phiên bản nghèo nàn và xấu xí hơn, như mọt bức ảnh trắng đen thay vì lẽ ra phải là một phiên bản rực rỡ và sống động.

Tự nhận thức bản thân là nền tảng cơ sở của Trí tuệ Cảm xúc - thường gọi là EI hoặc EQ - một yếu tố đóng góp đến 80% trong thành công của một cá nhân trong công việc và cuộc sống trong khi IQ (trí tuệ lý trí) chỉ chiếm 20% (Daniel Goleman).

EI/EQ là thuật ngữ do 2 nhà nghiên cứu tâm lý học - Peter Salovey and John Mayer - khởi xuất và được phổ biến qua quyển sách cùng tên của nhà tâm lý học người Mỹ Daniel Goleman. Họ định nghĩa đó là ‘Khả năng theo dõi cảm giác và cảm xúc của mình cũng như của người khác, phân biệt chúng và sử dụng thông tin này để dẫn dắt tư duy và hành động của mình’. Nói cách khác, EQ là sản phẩm của sự phối hợp nhịp nhàng giữa vùng não điều khiển cảm xúc và lý trí của não bộ. Ví dụ: đa số trẻ con đều sợ chó. Khi nhìn thấy một con chó, chúng sẽ co rúm lại vì sợ hãi, hét toáng lên và đòi người lớn ẵm chạy. Nhưng khi chúng ta lớn lên, kinh nghiệm cho chúng ta biết rằng 'chó sủa là chó không cắn', và nếu có dây xích thì ta càng yên tâm, và cứ thế đàng hoàng đi qua. Người lớn thấy chó mà bỏ chạy thì ắt trông rất buồn cười nhỉ? Vì thế EQ cao chính là dấu hiệu thể hiện một người trưởng thành thực sự.

Người ta sẽ quên những gì bạn nói, nhưng họ sẽ không bao giờ quên những cám giác mà bạn tạo ra cho họ.” - Maya Angelou (nhà thơ, tác giả viết hồi ký, diễn viên người Mỹ)

Daniel Goleman cụ thể hóa khái niệm này trong 5 năng lực thành phần: tự nhận thức, tự kiểm soát, động lực, nhận thức xã hội và kỹ năng xã hội.

• Tự nhận thức: là khả năng tự nhận ra cảm xúc, suy nghĩ, giá trị, niềm tin, sở thích, thiên tự và trực giác của mình

• Tự kiểm soát: là khả năng quản lý các trạng thái bên trong, các xung động và nguồn lực của chính mình để thích nghi với hoàn cảnh thay đổi.

• Động lực: là khả năng thúc đẩy bản thân và người khác để hoàn thành các mục tiêu đã đề ra

• Nhận thức xã hội: là khả năng am hiểu cảm xúc, nhu cầu và mối quan tâm, quan điểm của người khác.

• Kỹ năng xã hội: là khả năng xứ trí và tạo ảnh hưởng về mặt cảm xúc và hành vi nơi người khác, để tạo dựng những mối quan hệ lành mạnh và đạt mục tiêu mong muốn.

Trong những bài tiếp theo trong chủ đề tự nhận thức và giao tiếp, chúng ta sẽ xem xét kỹ từng năng lực.

Xem video dưới đây để hiểu thêm về tầm quan trọng của EQ và tự nhận thức

https://www.youtube.com/watch?v=LgUCyWhJf6s

Bạn có muốn thử đánh giá EQ của mình không? hãy làm trắc nghiệm này nhé

Nhờ 1 hoặc 2 người bạn thân dùng bảng hỏi này để đánh giá về bạn, để xem nhận xét của họ có khớp tự đánh giá của bạn không.

• Điểm kết quả của bạn là bao nhiêu?

• Những điểm tương đồng và khác biệt giữa tự đánh giá của bạn và của người khác là gì?

• Có những đề xuất cải thiện gì cho bạn?

Trong khóa học online về EQ, chúng tôi sẽ giúp bạn

Hiểu khái niệm EQ và quan hệ của EQ với IQ

• Hiểu tầm quan trọng của EQ đối với thành công và hạnh phúc

• Hiểu rõ từng yếu tố của EQ

• Các điều kiện cần và đủ để cải thiện EQ

• Tự đánh giá và nhận thức các mặt cần cải thiện

• Nắm vững phương pháp để tự thay đổi và giúp người khác thay đổi

Bạn sẽ được giới thiệu:

• Các kiến thức nền tảng liên quan đến EQ

• Các phương pháp quản lý cảm xúc và cải thiện EQ

• Những bài trắc nghiệm tự đánh giá để phát hiện bản thân và những điểm cần cải thiện

• Những worksheet để giúp bạn chi chép lại những phát hiện của mình

• Giới thiệu những đầu sách hướng dẫn thực hành chi tiết

Trong bài kế tiếp, chúng ta sẽ xem xét sâu hợn vì sao việc hiểu bản thân lại trở nên cấp bách hơn bao giờ hết trong cuộc sống hiện đại.